Bu Kategoridesiniz : / / 03 Şubat 2018 Cumartesi 08:58

Türkiye’de müzecilik nasıl gelişti

YAZIYI OYLA
[Total: 8 Average: 3.9]

Ülkemizde ilk müze 1846 yılında Tophane-i Âmire Müşiri Fethi Ahmet Paşa
tarafından İstanbul’da harbiye ambarı olarak kullanılan Aya İrini Kilisesi’nde
kurulmuştur. 1869 yılında müzeye Müze-i Hûmâyun (İmparatorluk Müzesi) adı
verilerek, müdürlüğüne Mekteb-i Sultânî öğretmenlerinden Mr. Edward Goold
getirilmiştir. İmparatorluğun doğrudan eski eserle ilgili ilk düzenlemesi olan Âsâr-ı
Atika Nizamnamesi (Eski Eserler Kanunu) 1869 yılında çıkarılmıştır. Nizamname,
Osmanlı topraklarında eski eser aramak isteyenlerin Maarif Nezareti’nden izin
alması koşulunu getirmiş, eski eserlerin yurt dışına çıkarılamayacağını, ancak
yurt içinde satılabileceğini hükme bağlamıştır. 1872 yılında Müze-i Hûmâyun
müdürlüğüne Alman Dr. Philipp Anton Dethier atanmış, Dethier zamanında
Aya İrini Kilisesi’nde bulunan eserler Çinili Köşk’e taşınmıştır. 1874 yılında ikinci
Âsâr-ı Atika Nizamnamesi yürürlüğe girmiştir. 1881 yılında Osman Hamdi Bey’in
müze müdürlüğüne getirilmesiyle birlikte Türk müzeciliğinde yeni bir dönem
başlamıştır. 1884 yılında Osman Hamdi Bey’in gayretleri ile çıkarılan yeni Âsâr-ı
Atika Nizamnamesi ile eski eserlerin yurt dışına çıkarılması yasaklanmıştır. Osman
Hamdi Bey, Çinili Köşk’ün bahçesine İstanbul Arkeoloji Müzesi’ni yaptırmış,
onun döneminde, Konya (1902) ve Bursa (1904) müzeleri kurulmuştur. Osmanlı
coğrafyasında ilk bilimsel kazılara öncülük eden ve çağdaş müzecilik anlayışının şekillenmesinde önemli rol oynayan Osman Hamdi Bey’in, 1910 yılında ölümünden
sonra kardeşi Halil Edhem Bey müdür olmuştur. Halil Edhem Bey, özellikle Anadolu
müzelerinin gelişmesine katkıda bulunmuş, Türk İslâm Eserleri (1914) ve İstanbul
Şark Eserleri Müzesi (1925) onun zamanında kurulmuştur.
Atatürk, Kurtuluş Savaşı’ndan itibaren müzelere büyük ilgi göstermiş, birçok
müzenin kurulmasını bizzat sağlamış, gerçek anlamda Türk müzeciliğinin
temellerini atmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Anadolu’nun birçok ilinde yeni
müzeler açılmış ve mevcutlarının yeniden düzenlenmesiyle müzelerin ülke çapında
yaygınlaşması sağlanmıştır. Yeni açılan müzeler dışında, ülkemizdeki önemli
mimarî eserler müzeye çevrilmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nin ilk müze binası olan
Ankara Etnografya Müzesi 1930 yılında ziyarete açılmıştır. 1960’lı yıllardan itibaren
yeni müze binalarının yapımına başlanmıştır. 1970’li ve 80’li yıllarda gösterilen
özverili çalışmalar sonucu müze sayısı ve çeşitliliği artış göstermiştir. 1983 yılında
yürürlüğe giren 2863 sayılı yasa ile özel müzelerin kurulmasına olanak sağlanmıştır.
Günümüzde aralarında Avrupa’da yılın müzesi ödülünü de kazanmış, 188’i
Bakanlığımıza bağlı, 182’si Bakanlığımız denetiminde özel müze olmak üzere
toplam 370 müze bulunmaktadır. Bunun yanında Bakanlığımıza bağlı, düzenlenmiş
131 ören yeri vardır. Sayıları gün geçtikçe artan müzelerimiz, artık sadece eserlerin
sergilendiği, depolandığı soğuk mekânlar olmaktan çıkmış, halkın eğitimi için
ulusal ve uluslararası konferansların, seminerlerin düzenlendiği, çeşitli sosyal ve
kültürel faaliyetlerin gerçekleştirildiği, sergilerin açıldığı; bilimsel yayınların yapıldığı,
ülkemizin tanıtımına katkıda bulunan eğitim ve kültür kurumları hâline gelmiştir.
Özellikle son 10 yılda kazanılan ivme ile aralarında dünyanın en büyük mozaik
müzesi olan Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi, Kırşehir Kaman Kalehöyük
Arkeoloji Müzesi, Eskişehir Eti Arkeoloji Müzesi, Aydın Müzesi, Tokat Arkeoloji ve
Etnografya Müzesi gibi yeni müzeler açılmış, 50’yi aşkın müze çağdaş müzecilik
anlayışına göre yenilenmiştir.

 

Kaynak ; Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayınları 161/1
General Directorate for Cultural Heritage and Museums Publications 161/1

 benzer yazılar

Bodrum Gezilecek Yerler  

Bodrum Gezilecek Yerler

Tüplü Dalış Nerelerde, Nasıl Yapılır?  Nasıl bir heyecandır?  

Tüplü Dalış Nerelerde, Nasıl Yapılır? Nasıl bir heyecandır?

Assos Antik Kent nerede, nasıl gidilir? ve tarihi…  

Assos Antik Kent nerede, nasıl gidilir? ve tarihi…